Yardımcı Üreme Teknikleri ile fertilizasyonun ve takibinde sağlıklı bir gebeliğin gelişebilmesinde spermin iki temel rolü vardır: erkeğe ait genetik materyalin taşınması ve kadında yumurtanın yeterli çalışması. Bunun yanı sıra, döllenmeyi takiben zigotta ilk bölünmeyi sağlayacak olan mitoz iplikçiklerinin kaynağı sentrozom da, spermatozoa tarafından getirilmektedir. Spermatozoanın bu fonksiyonlarını görebilmesi, miktarında ve kalitesindeki yeterlilikle ilgilidir.

Erkekte sperm üretimi FSH ve testosteron hormonlarına bağımlı bir olaydır. Mevcut kanıtlar, kalitatif ve kantitatif olarak sperm üretiminin devamında her iki hormonun da gerekli olduğu yönündedir. Tedavi sonuçlarının kanıta dayandırılarak yorumlanmasında dünyaca kabul gören Cochrane kütüphanesi’nin bir meta-analiz değerlendirmesinde, idiyopatik erkek faktörü infertilitesi bulunan ve gonadotropinlerle tedavi edilen toplam 278 erkeğin sonuçlarının analiz edilmesi neticesi, tedavi alan erkeklerin eşlerinde gebelik görülme oranının, edilmeyenlere ya da plasebo alanlara göre daha yüksek anlamlılıkta olduğu bulunmuştur (40). (OR 3.03, 95% CI 1.30 to 7.09). İlaç kullanılan grubun gebelik oranı %13.4 (19/142) iken kontrol grubunda %4.4 (6/136) hesaplanmıştır. Her ne kadar sonuçlar gonadotropin tedavisini desteklemekteyse de, değerlendirme kriterlerini karşılayan çalışma sayısı kısıtlı kaldığından, sonuçların kabul edilebilmesi için daha geniş serilerin gerekli olduğu da vurgulanmaktadır. 

Hormon ile stimülasyonun süresi de önemlidir. Spermatogenez siklusu 64 gün sürer. Bu süre içerisinde 4 sıra oluşturarak lümene doğru ilerlerler ve en son matür spermatid/spermatozoa oluşarak lümene dökülür. Dolayısıyla 4X16 gün (64 gün) içerisinde spermatogoniumdan matür-elongated spermatid meydana gelmiş olur. İşte stimülasyonun süresi buna göre hesaplanmalıdır. Eğer seminifer tubüllerde germ hücreleri spermatosit evresine kadar gelişmemiş ise en az 3-4X16 (48-64) gün stimülasyona devam edilmeli ki, erken evre hücreden spermatid oluşabilsin. Ama testislerde round-immatür spermatid mevcut ise, 1-2X16 (16-32) gün stimülasyon yeterli olur. Sadece spermiyogenezin stimülasyonu isteniyorsa 16 gün yeterli olur.

Bazı in vitro çalışmalarda kültür ortamına FSH ± Testosteron eklenmesinin henüz gelişimini tamamlamamış sperm hücrelerinin gelişmesini sağladığı, yuvarlak spermatidlerin kuyruk çıkardıkları bildirilmiştir. Buna dayanarak, ICSI/TESE öncesinde 3 gün hastaya HMG/FSH verilerek hem bu maturasyonun in vivo oluşturulmaya çalışılması hem de spermin/testis dokusunun laboratuvarda hazırlanması sürecinde FSH uyarımına maruz bırakılması uygun görülebilir. Kendi gözlemlerimiz TESE/ICSI öncesi 3 kez, gün aşırı 150 IU FSH/HMG kullanılmasının etkin bir uygulama olduğunu önermektedir.

ÜYT’ye girecek çiftlerde testislerin hormonal yolla uyarımı konusunda elimizde yayınlar mevcuttur. Aşağıdaki şemalar, bu yayınların sonuçları dikkate alınarak hazırlanmıştır.

Tedavi şemaları için

Kaynaklar